Les 5: Klimaat
Wat is het verschil tussen het weer en het klimaat?
Wat houdt klimaatverandering in en wat zijn de gevolgen voor de Zaanstreek?
Introductie van de les
De kinderen leren over het begrip klimaat en klimaatverandering. Ze leren wat het verschil is tussen weer en klimaat, wat de gevolgen zijn van klimaatverandering en welke invloed het heeft op hun eigen leefomgeving.
Klassikaal bespreken
Open de les met de vraag; ’Wie heeft er weleens van klimaat of klimaatverandering gehoord?
Instructie → Schrijf de steekwoorden van onderwerpen die kinderen benoemen op het bord. Noemen ze niks? Schrijf dan de woorden ‘weer’, ‘overstromingen’ en ‘droogte’ op. Laat de steekwoorden de hele les staan.
Klassikale proef
Vul een grote, transparante kan of vaas voor 75% met water. Zet een duidelijk zichtbare streep aan de buitenkant met een watervaste stift om het waterpeil aan te geven. Gooi dan het glas met ijsklontjes in het water. Laat ze met een föhn smelten. Je ziet het water nu stijgen. Zet een streep bij het nieuwe waterpeil. Vertel de klas dat het ook zo werkt als het poolijs smelt op Antarctica, de Zuidpool. Alleen als dat ijs smelt, dan stijgt het zeewater, oftewel de zeespiegel, met maar liefst 57 meter. Terwijl onze duinen maar 2 á 3 meter hoger zeewater aankunnen.
Instructie → Bereid de klassikale proef goed voor door voor de les de ijsklontjes voor te bereiden in een vriezer. Zorg dat het duidelijk zichtbaar is voor de hele klas, bijvoorbeeld door een verhoging voor aan de klas te gebruiken.
Video: Klimaatverandering zorgt voor problemen
Bekijk de video over de gevolgen van klimaatverandering overal ter wereld. Bespreek de video na. Vraag eerst algemeen wat de kinderen zagen. Vraag daarna specifiek of ze nu meer weten van klimaatverandering. Vraag tot slot of ze denken dat de rampen in de video ook in de Zaanstreek kunnen gebeuren?
Instructie → Bespreek na afloop van de video de beelden na. Vraag eerst algemeen aan enkele kinderen wat ze op de video zagen. Vraag erna gericht wat ze nu weten van klimaatverandering. Eindig met de vraag of ze denken dat deze rampen ook in de Zaanstreek kunnen gebeuren? Schrijf de steekwoorden op het bord bij de andere woorden. Laat alle woorden weer op het bord staan in het vervolg van de les.
Binnenopdracht: Teken een klimaat-stripverhaal over de Zaanstreek
De klas gaat een stripverhaal tekenen. Laat ze nadenken wat er gebeurt als het ijs op Antarctica smelt en het zeewater stijgt. De Zaan, onze rivier in de Zaanstreek krijgt dan ook veel meer water en zal overstromen. Al het water loopt de straten in. Kunnen ze tekenen hoe dit eruit ziet en wat er dan gebeurt?
Instructie → Leidt deze les goed in met het verhaal van het smeltende ijs op Antarctica en hoe dit doorwerkt tot in de Zaanstreek wanneer de Zaan overstroomt. Leg de kinderen uit dat dit natuurlijk alleen maar kan gebeuren als we niks doen aan klimaatverandering. Stel ze gerust, dat dit niet op korte termijn gaat gebeuren. Maar zeg vooral niet dat het een absurd scenario is. Vertel het eerlijke verhaal zonder ze bang te maken. Stop na 15 minuten met het tekenen. Bespreek de tekeningen en schrijf de steekwoorden weer bij de anderen op het bord. Laat ook wederom alle steekwoorden staan.
Video: Wat kunnen we aan klimaatverandering doen?
Laat deze video zien aan de kinderen, maar bespreek de video niet na.
Leg de klas wel de stelling uit de video voor: 'Als het regent ga je niet met de auto, maar trek je je regenjas aan en pak je de fiets'. Wie is het daar mee eens?
Instructie → Leidt deze les goed in met het verhaal van het smeltende ijs op Antarctica en hoe dit doorwerkt tot in de Zaanstreek wanneer de Zaan overstroomt. Leg de kinderen uit dat dit natuurlijk alleen maar kan gebeuren als we niks doen aan klimaatverandering. Stel ze gerust, dat dit niet op korte termijn gaat gebeuren. Maar zeg vooral niet dat het een absurd scenario is. Vertel het eerlijke verhaal zonder ze bang te maken. Stop na 15 minuten met het tekenen. Bespreek de tekeningen en schrijf de steekwoorden weer bij de anderen op het bord. Laat ook wederom alle steekwoorden staan.
Nabespreking met de klas
Bespreek de les na aan de hand van de steekwoorden op het bord. Als kinderen nog steekwoorden missen, dan kunnen die nog worden toegevoegd.
Instructie → Maak een foto van het bord, voordat je het uitveegt of verwijderd. Deze foto kan gedeeld worden met ouders/verzorgers.
Eindboodschap Marit Törnqvist
Voor het vormgeven van deze les is Marit Törnqvist geïnterviewd. Ze is kinderboekenschrijfster, illustrator en ze was onlangs 5 weken op Antartica. Daar zag ze de gevolgen van klimaatverandering met eigen ogen. Het ijs smolt en ze zag hoe de keizerpinquins hierdoor als eerste diersoort dreigen te verdwijnen. In deze video heeft zij een eindboodschap aan alle kinderen die deze les hebben gevolgd.